الگوي برتر مديريت

قدر و منزلت انسان به اندازه همّت وی می باشد، و در حقيقت؛ حيات و پويايی بشر، به همّت، پشتکار و تلاش مستمرّ اوست.

حضرت علی عليه السلام در بيانی می فرمايند: "ارزش و منزلت بشری، به مقدار همّت اوست"[1].

عدم دوستی با افراد فاقد همّت

اصولاً؛ انسانِ فاقد همّت، بی ارزش و مهمل به شمار می آيد، و چنين فردی، در نگاه امير مؤمنان علی عليه السلام، حتی لياقت دوستی و برقراری ارتباط صميمی را نيز ندارد، زيرا چه بسا؛ رفتارهای ترديد آميز وی، سهل انگاری و عدم پشتکارش، تأثير منفی بر رفتار و منش دوست خويش گذارده و وی را همچون خويش، به وجودی مهمل و بی ارزش تبديل سازد. حضرت در بيان نورانی خويش، چنين می فرمايند: " با فردی که همّتی پست و کوتاه دارد، مصاحبت و دوستی نداشته باش" [2]. 

به راستی؛ اگر آدمی در زندگی،" دامن همت به كمر زده" و از همّتی والا و عزم و اراده ای استوار برخوردار باشد، هيچگاه در بحرانها و مشکلات روزمره، خويش را نباخته و خويشتن را در بن بست احساس نمی کند.

کوتاه همّتی، عامل بی توفيقی

کم همّتی و فقدان عزم کافی برای به پايان بردن پروژه ها، طرحها، و يا فعاليتهای جاری موجب ناکام ماندن و بی توفيقی کارمند می گردد. از اين رو؛ حضرت امير مؤمنان علی عليه السلام در سخنانی تشويق آميز برای حضور يارانش در جهاد، خطاب به آنان، می فرمايد: "  کمربندها را محکم کنيد و دامنها را به کمر بزنيد"[3]. کنايه از آنکه اقدام دشوار، نيازمند همّت عالی است.

در حقيقت؛ گوهر ارزشمند همّت و پشتکار، از انسان، فردی با انگيزه و بلند نظر ساخته و افق ديد وی را در برابر مسائل و رخدادها وسيعتر می کند. از قديم گفته اند:

همّت بلند دار كه مردان روزگار     از همّت بلند به جايي رسيده‌اند

لذا سخت ترين کارها و مهمترين تصميمات، در پيش روی کارکنانِ بلند همت و با اراده، همچون مومی در ميان دستان آنان خواهد بود.

هيزم شکن، بلند همّت تر از حاتم طايی

از حاتم (سخاوتمند معروف و ماندگار تاريخ ) پرسيدند: آيا بزرگ همت تر از خود در جهان ديده ای يا شنيده ای؟ جواب داد: آری، روزی چهل شتر برای سران عرب قربانی كردم، آن روز برای حاجتی به صحرا رفتم، خاركنی را در بيابان ديدم كه پشته هيزمی را فراهم كرده تا آن را به شهر بياورد و بفروشد، به او گفتم: چرا به مهمانی عمومی حاتم نمی روی كه گروهی بسيار از مردم در كنار سفره او نشسته اند؟  در پاسخ گفت:

هر كه نان از عمل خويش خورد                 منّت حاتم طائی نبرد

حاتم ادامه داد: من اين خاركن را از نظر جوانمردی و همّت از خودم برتر يافتم [4].

آری، اگر بلند همتی کارکنان دستگاههای اجرايی، به مقدار هيزم شکن و خارکنی باشد، قطعاً کمترين مشکلی در محيط کار احساس ننموده و همه فراز ونشيبها در برابر آنان، هموار جلوه خواهد نمود.

در اين صورت است که بزرگترين پروژه ها و پيچيده ترين پرونده ها، در برابر همت و عزم آهنين آنها ناچيز، و سهل و آسان خواهد شد.

اعتبار آدمی در گرو همّت والا

افزون بر آنکه؛ منزلت و محبوبيت چنين فردی در نزد مردم و ارباب رجوع، بسيار چشمگير خواهد گرديد و آنان، به راحتی ميان چنين شخصی با اشخاص کم انگيزه و کوتاه همّت، فرق گذارده و همواره، وی و امثال وی را گزينه انتخابی خويش برای تحمّل مسئوليتهای سنگين و بزرگ قرار می دهند.

اصولاً؛ هر چه مرز ميان شعار و عمل نزديکتر شود، همّت شخص نمايانتر و ملموس تر می گردد. از اين روست که اگر مردم تشخيص دهند فردی، به شعارهای خويش، پايبند بوده و تحت هر شرايطی آنها را محقق می سازد، در رأی گيری ها و نظر سنجی ها، وی را برگزيده و انتخاب می نمايند.

امام علی عليه السلام می فرمايد: " کسی که از پلّکان همّت، بالا رود، مردم  او را به عظمت و بزرگی می شناسند" [5].

و در واقع؛ سرّ آنکه حضرت امام خمينی(ره)، در چشم مردم به عنوان رهبری بزرگ و بی نظير جلوه نمود، عملگرايی او، و مطابقت ميان شعارها و عملکردش بود. او آنچه می گفت، همان را با قاطعيت و بی هيچ ملاحظه ای، دنبال نموده و محقّق می ساخت.

[1] - قدر الرجل علی قدر همّته . نهج البلاغه، حکمت44.