الگوي برتر مديريت

اگر عقل و خرد بشری با تجربه گرانسنگ او نيز همراه و همآويز شود، قطعاً نوع برخوردهای وی در برابر وظايف روزمره خويش، از حکمت و منطق بيشتری برخوردار خواهد بود و کمتر نياز به عذرخواهی و پوزش، و يا تراجع از عملکرد وگفتار خويش پيدا خواهد نمود، زيرا تجارب ارزشمند آدمی که در طول حيات پر فراز و نشيب وی، به دست آمده، کوله باری از معيارها و روشهای موفق و کارآمد آحاد بشر است که به تدريج و سينه به سينه در اختيار انسان قرار گرفته و وی به کمک  اصول و قوانين عقلی، به عنوان پيش فرضهایِ در اختيار، راه درست را از نادرست، و تصميم و اقدام سره را از ناسره تشخيص داده و به کار می بندد.

از اين روست که گفته اند: " تا به دانستمي ز دشمن و دوست، زندگي را دوبار بايستي"، يعنی دوست و دشمن، زندگی و حيات مجدد انسان را، يک ضرورت تلقی نموده اند تا با بهره گيری از تجارب زندگی نخست خويش، بتواند حيات ديگری مملو از صفا و صميميت، و با ضريب کمتری از خطا و ريسک، بنا نهد. سعدی نيز می گويد:

مرد خردمند هنرپيشه را     عمر دوبايست در اين روزگار

تا به يكي تجربه آموختن      وان دگري تجربه بستن به كار

البته؛ اديبی فرانسوي می گويد: منظور سعدي اين است كه آدم عاقل، عمر را دو قسمت مي كند. نيمي را صرف علم و تجربه نموده و در نيم ديگر عمر، آن علم و تجربه را به كار مي بندد. لذا فرانسويها، نيمه اول عمر را، عمر زحمت و نيمه دوم را عمر راحت، می نامند[1].

سيه روزی، بازخوردِ فقدان خرد و تجربه

در حقيقت؛ کسی که نتواند از اين دو داده و فرصت ارزشمند- عقل و تجربه- بهره کافی ببرد، خويش را از سعادت دنيوی و اخروی بی نصيب نموده و مسير شقاوت و ناکامی را برای خويش، انتخاب ساخته است. از اين روست که؛ امام علی عليه السلام در پاسخ به نامه ابو موسی اشعری، نوشت: " بدبخت و سيه روز، کسی است که از منافع و آثار پر برکتِ عقل و تجربه، محروم گردد "[2].

خِرد، ره آوردِ تجربه

البته ناگفته نماند که؛ خرد و عقل، خود ثمره و محصول تجربه فراوان است و به هر اندازه آدمی؛ از تجربه افزونتر برخوردار باشد، از عقل و خرد سالمتری بهره مند خواهد گرديد. امام علی عليه السلام می فرمايد:" تجربه طولانی، خرد انسان را افزايش می دهد"[3].