الگوي برتر مديريت

پيام های اداری 1

modiriyatebartar — Fri, 16 Mar 2007 19:56:18 GMT

مشورت خواهی

شاوِر قَبلَ أن تَعزِم

پيش از هر تصميم و اقدامی، با اهل فنّ مشورت کن. غررالحکم

از حج برگشته

modiriyatebartar — Fri, 19 Jan 2007 10:48:20 GMT

سلام بر شما دوستان خوب و بزرگوار كه از راههاي گوناگون، اظهار محبت خودتون رو نسبت به اينجانب در دوره غيابم بخاطر سفر بيت الله الحرام اعلام كرديد. چند روزي است كه برگشته ام و فراموش نكنم كه به ياد همه شما خوبان بوده ام و براي يكايك شما دعا، زيارت، و نماز بجا آورده ام.

راستي، با اينكه هنوز در كسالت و ناخوشي بسر مي برم ولي به زودي و ظرف چند روز آينده، وبلاگم رو به روز مي كنم. البته لازم به ذكر است كه وبلاگ مطالعات عمومي ام ظرف اين مدت فعال بوده و اگر سري زده باشيد مجموعه اي از نوشته هاي من رو در خصوص حج ديده ايد. حتما به اينجا سري بزنيد. متشكرم

modiriyatebartar — Fri, 08 Dec 2006 19:18:41 GMT

با سلام و عرض ادب به محضر شما خوانندگان عزيز، به دليل عزيمت به سفر بيت الله الحرام شايد يك ماهي نتوانم وبلاگم رو به روز كنم. پيشاپيش عذرخواهي مي كنم. بي ترديد؛ دعاگوي وجود شريف شما خوبان در تمامي فرصتهاي استثنايي خواهم بود.

مسئوليت از نگاه دين 3)

modiriyatebartar — Wed, 04 Oct 2006 08:30:18 GMT

3- پاسخگويي به ملّت

اگر معيار در واسپاری پست و مقام، خواست مردم شد و مسئوليت، امانتی الهی از سوی مردم تلقی گرديد، بی ترديد، فردِ برخوردار از پست و جايگاه اجتماعی، ناگزير از پاسخگويی در برابر ملت( و به تعبير امير مؤمنان علی عليه السلام "رعيت ") می باشد.

رسول گرامی اسلام می فرمايد: " يکايک شما، نگهبان (حقوق مردم) و مسئول در برابر آنها هستيد"[1] .

مرحوم استاد مطهری در اين خصوص چنين می فرمايد: در نهج البلاغه ... از حقوق واقعي توده مردم و موقع شايسته و ممتاز آنها در برابر حكمران و اين كه مقام واقعي حكمران، امانتداري و نگهباني حقوق مردم است غفلت نشده بلكه سخت بدان‏ توجه شده است . در منطق اين كتاب شريف ، امام و حكمران ، امين و پاسبان حقوق مردم و مسؤول در برابر آنها است، از اين دو - حكمران و مردم - اگر بناست يكي‏ براي ديگري باشد ، اين حكمران است كه براي توده محكوم است، نه توده‏ محكوم براي حكمران. سعدي همين معني را بيان كرده آنجا كه گفته است:

گوسفند از براي چوپان نيست

بلكه چوپان براي خدمت اوست

ايشان در ادامه به تبيين مفهوم زيبای " رعيت " پرداخته و می نويسند: واژه "رعيت" علي رغم مفهوم منفوري كه تدريجاً در زبان فارسي به خودگرفته است ، مفهومي زيبا و انساني داشته است. استعمال كلمه "راعي" را در مورد "حكمران" و كلمه "رعيت" را در مورد "توده محكوم" اولين مرتبه در كلمات رسول اكرم و سپس به وفور در كلمات علي عليه السّلام مي‏ بينيم .

اين لغت از ماده "رعي" است كه به معني حفظ و نگهباني است ، به مردم از آن جهت، كلمه "رعيت" اطلاق شده است كه حكمران، عهده دار حفظ و نگهباني جان و مال و حقوق و آزاديهاي آنها است .

حديث جامعي از نظر مفهوم اين كلمه وارد شده است ، رسول اكرم ( ص ) فرمود : "كلكم راع و كلكم مسئول، فالامام راع و هو مسؤول، و المرأة راعية‏ علي بيت زوجها وهي مسئولة و العبد راع علي مال سيده و هو مسئول، ألا فكلكم راعٍ وكلكم مسئول[2]" يعنی " همانا هر كدام از شما نگهبان و مسئوليد، امام و پيشوا، نگهبان و مسؤول‏ مردم است، زن نگهبان و مسؤول خانه شوهر خويش است، غلام نگهبان و مسؤول مال آقاي خويش است، هان پس همه نگهبان و همه مسئوليد"[3].

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] - کلّکم راع و کلکم مسئول عن رعيته . صحيح مسلم3/1459 .

[2] - صحيح بخاری، ج7، کتاب نکاح.

[3] - سيری در نهج البلاغه، مرتضی مطهری، ص 127.

مسئوليت از نگاه دين 2)

modiriyatebartar — Wed, 27 Sep 2006 15:09:18 GMT

۲- امانتِ بزرگ

بی ترديد؛ مسئوليت، وديعه ای است از سوی پروردگار و مردم که شايسته است زمامدار و مسئول بدان با تأمل و دقت بنگرند.

حضرت ، خطاب به فرماندار آذربايجان " اشعث " می فرمايد: " مسئوليت، وسيله آب و نان برای تو نيست بلکه امانتی است که بر گردن تو سنگينی می کند[1] " .

نيز در ادامه نامه می فرمايد: " اموال الهی در دست توست، و تو يکی از خزانه داران آن هستی تا آنها را به من تحويل دهی[2] " .

با تأمل در فرمايشات حضرت، نکات زير رخ بر می نمايد.

اولاً. مسئول بداند و توجه کافی داشته باشد که پست و وموقعيت وی موقت است و نه دائم.

ثانياً. خويش را متعهد بداند که امانت را بی کم و کاست به صاحبان اصلی اش بازگرداند.

ثالثاً. باور داشته باشد که بازگردندان مسئوليت و تعيين زمان و نحوه آن، بر عهده صاحبان اصلی است و نه وی. بنا براين هرگاه آنان شايسته بدانند می توانند مسئوليت را از وی بازستانده و وی ناگزير از سپردن آن به فردی ديگر بر حسب انتخاب مردم و يا نمايندگان آنها خواهد بود.

مرحوم استاد مطهری ره ، بيانی رسا و مستدلّ در اين باره دارند: در سوره مباركه " نساء " آيه 58 چنين مي‏خوانيم : " إن الله يامركم أن تؤدّوا الامانات الي اهلها و إذا حكمتم بين‏ الناس ان تحكموا بالعدل" ْ يعنی " خدا فرمان مي ‏دهد كه امانتها را به صاحبانشان برگردانيد و وقتي كه‏ ميان مردم حكم مي‏ كنيد ، به عدالت حكم كنيد" . طبرسي در مجمع البيان در ذيل اين آيه مي‏ گويد : "در معني اين آيه چند قول است: يكي اينكه مقصود مطلق امانتها است‏، اعم از الهي و غير الهي، و اعم از مالي و غير مالي، دوم اينكه مخاطب‏ حكمرانانند، خداوند با تعبير لزوم اداء امانت حكمرانان را فرمان مي‏دهد كه به رعايت مردم قيام كنند."

سپس مي‏ گويد : " مؤيد اين معني اينست كه بعد از اين آيه بلافاصله مي‏ فرمايد : "يا أيها الذين آمنوا اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و اولي الامرمنكم". در اين آيه مردم موظف شده ‏اند كه امر خدا و رسول و ولاة امر را اطاعت كنند. در آيه پيش، حقوق مردم و در اين آيه متقابلاً حقوق ولاة امر يادآوري شده است.

از ائمه عليهم السلام روايت رسيده است كه از اين دو آيه يكي مال ما است (مبين حقوق ما بر شما است) و ديگري مال شما است‏ (مبين حقوق شما بر ما است)... امام باقر عليه السلام فرمود: " اداء نماز و زكوه و روزه و حج از جمله امانات است، از جمله امانت‏ها اين است كه به ولاه‏ دستور داده شده است که صدقات و غنائم و غير آنها را از آنچه بستگی دارد به حقوق رعيت، تقسيم نمايند... " . در تفسير الميزان نيز در ذيل اين آيه از علی عليه السلام چنين روايت می کند : " حق علی الامام أن يحکم بما أنزل الله و أن يؤدی الامانة فإذا فعل ذلک فحق علی الناس أن يسمعوا له و أن يطيعوا و أن يجيبوا إذا دعوا " . يعنی " بر امام لازم است که آنچنان حکومت کند در ميان مردم که خداوند دستور آنرا فرود آورده است و امانتي كه خداوند به او سپرده است ادا كند، هر گاه چنين‏ كند بر مردم است كه فرمان او را بشنوند و اطاعتش را بپذيرند و دعوتش‏ را اجابت كنند ".

استاد شهيد (ره) در ادامه می نويسند: " چنانكه ملاحظه مي ‏شود، قرآن كريم، حاكم و سرپرست اجتماع را به عنوان‏ "امين" و "نگهبان" اجتماع مي ‏شناسد، حكومت عادلانه را نوعي‏ امانت كه به او سپرده شده است و بايد ادا نمايد تلقي مي‏ كند. برداشت‏ ائمه دين و بالخصوص شخص اميرالمؤمنين علي عليه السلام عينا همان چيزي‏ است كه از قرآن كريم استنباط مي‏ شود [3].

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] - و إن عملک ليس لک بطعمة و لکنه فی عنقک أمانة. نهج البلاغه، نامه 5 .

[2] - و فی يديک مال من مال الله عزو جلّ و انت من خزانة حتی تسلمه الیّ. همان.

[3] - سيری در نهج البلاغه، مرتضی مطهری، ص 127.

مسئوليت از نگاه دين 1)

modiriyatebartar — Thu, 21 Sep 2006 05:14:18 GMT

در نگاه دين، مسئوليت و به طور کلی هر پست و مقام تا زمانی کارآمد و برخوردار از ارزش و جايگاه است که بتوان از طريق آن، خدمتی به آحاد بشر ارزانی داشت و يا در راستای رشد و کمال معنوی انسان قرار گيرد. در غير اينصورت ، به ابزاری برای سرکوب و ارعاب مردم و دوری از ارزشهای اخلاقی و بشری تبديل خواهد گرديد.

در جای جای نهج البلاغه و کلمات درربار رهبران دينی، اين نکته به عنوان راهبردی اصولی برای پذيرش حکومت و قدرت مطرح گرديده است.

اگر فرد توانست در دوره مديريت و رياست، مشکلات و معضلات جامعه را مرتفع ساخته و يا به حداقلّ برساند، قهراً چنين ساعات و لحظات، از بهترين دوران زندگی انسان به شمار خواهد آمد.

به هر حال؛ پست و مقام از ديدگاه اوليای دين، دارای ويژگی هايی است که در سطور ذيل به پاره ای از آنها اشاره می گردد.

1- وظيفه الهی

در حقيقت؛ هدايت و اداره امور جامعه، وظيفه ای است الهی که برای احقاق حقوق ستمديدگان و محرومان بر گردن افراد توانمند و کارآمد جامعه نهاده شده است. امام علی عليه السلام در خطبه معروف شقشقيه می فرمايد : " به‌ خدايي‌ كه‌ دانه‌ را شكافت‌ و جان‌ را آفريد، اگر بيعت‌ كنندگان‌ نبودند و ياران‌، حجت‌ بر من‌ تمام‌ نمي‌كردند و خدا علما را نفرموده‌ بود تا ستم‌كار شكمباره‌ را بر نتابند و به‌ ياري‌ گرسنگان‌ ستم‌ديده‌ بشتابند، رشته اين‌كار(حکومت) را از دست‌ مي‌گذاشتم‌ و پايانش‌ را چون‌ آغازش‌ مي‌انگاشتم‌"[1].

و يا به هنگام بيعت مردم با عثمان، فرمود: " شما به خوبی می دانيد که من از هرکسی به حکومت شايسته ترم و سوگند به خداوند تا هنگامی که اوضاع مسلمانان روبراه باشد و جز به من بر کسی ستم نشود، همچنان خاموش خواهم ماند و اين نيست جز به خاطر اجر و مزد، و ارزشِ آن و نيز برای کناره گيری از زر و زيورهای دنيوی که شما به دنبال آن می دويد"[2] .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] - أما و الذی فلق الحبة و برأ النسمة … من عطفة عنز. نهج البلاغه، خطبه3.

[2] - لقد علمتم أنّی أحق بها من غيری و والله لاُسلمن ما سلمت امور المسلمين و لم يکن فيها جور إلا علیّ خاصة التماساً لاجر ذلک و فضله، و زهداً فيما تنافستموه من زخرفه و زبرجه .نهج البلاغه، خطبه 73.

به بهانه سالگشت ربوده شدن يك رهبر

modiriyatebartar — Thu, 31 Aug 2006 23:34:18 GMT

مقاله

امام موسى صدر و سيد حسن نصرالله

دو مرد از سلاله رسول الله

آغاز و امتداد خيزش بزرگ اسلامي

را كه به مناسبت سالگشت ربوده شدن ايشان نگاشته ام، در اينجا ببينيد. متشكرم

معرفي يك كتاب در زمينه مديريت امور كاركنان

modiriyatebartar — Thu, 31 Aug 2006 13:52:18 GMT

معرفی نخستين کتاب

در عرصه آشنايی کارکنان سازمانها با وظايف و حقوق خويش

از ديدگاه امام علیu

نگرش بنيادين بر نظام تحول اداری در سازمان ها و نهادهای حکومت اسلامی، نيازمند شناخت عميق و ژرف از آموزه های اخلاقی دين می باشد و بی آن؛ تمامی نقشه ها و طرح ها نقش بر آب است.

عدم توجه کافی از سوی دست اندرکاران به لوازم و اقتضائات نظام اسلامی و نوع تعامل کارگزاران حکومت با مردم و نيز مناسبات فيمابين سطوح حاکميت، و کوتاهی هايی که در تبيين نظريه پردازی دينی از سويی و در تحقق آرمان های علوی در حکومت از سوی ديگر شده است، غير قابل اغماض می باشد.

و آنچه امروز در سطوح و لايه های گوناگون ادارات و سازمان ها شاهد آن هستيم، کم توجهی به اصول و بايسته های اخلاقی است. و ماداميکه نتوان در صدد حلّ و رفع اين معضل و بحران مديريتی برآمد، نمی توان از يک تحول عظيم در ادارات و سازمانها سخن گفت.

بايد اعتراف نمود که پس از گذشت بيش از دو دهه از عمر پر برکت نظام دينی، تا کنون توجه بايسته ای به نقش اساسی و پر رنگِ کارکنان در دستگاه های اداری نشده به گونه ای که تصور می رود اين قشر پر تلاش و خدوم، خويش را مخاطب بيانات دلنشين و دستورات اخلاقی و حکومتی مولای متقيان علی u و ديگر رهبران دينی تلقی ننموده است.

ارائه مناسب و عرضه بی طرفانه افکار و انديشه های بلندِ علوی به محضر کارکنان شريف، و در پرتو آن، آگاهی و شناخت دقيق آنان با وظايف سازمانی و اخلاق صنفی خويش، زمينه هر گونه ساماندهی نظام اداری و تحول سازمانی در تمامی سطوح مديريتی کشور را فراهم خواهد ساخت.

در اين راستا، و به دليلِ اولويت های ذيل، نگارنده در صددِ تأليف اين نوشتار برآمد.

1. نبود پيشينه تحقيقی مستقلّ در اين خصوص

2. ضرورت عطف توجه ويژه و محوری به قشر کارمند در نظام تحول اداری با عنايت به اينکه:

· کارکنان، گسترده ترين طيف کارگزاران نظام اسلامی را تشکيل می دهند.

· آينده مديريت کشور و نظام بر عهده اين قشر خواهد بود.

· در حال حاضر بازوهای اجرا و تکيه گاه اصلی در روند اصلاح و بهينه سازی نظام اداری، آنان هستند به گونه ای که بدون ايجاد تحول در ميان آنها، اميد هيچ پيشرفتی در بازسازی درون سازمانی ادارات و ارگان های نظام نمی رود.

اين کتاب که نخستين نوشتار از علی اصغر عطاران طوسی در حوزه " سازمان و مديريت اسلامی" است، " نقش و حقوق کارکنان در سازمان ها از ديدگاه امام علیu " نام گرفته و در بهار 1384 از سوی بوستان کتاب قم در 247 صفحه و به قيمت 2100 تومان منتشر گرديده است. کتاب فوق از چاپ دوّم خارج شد.

به بهانه صلوات شعبانیه

modiriyatebartar — Tue, 29 Aug 2006 23:40:18 GMT

" عدالت خواهي، آرزوي امّت در ماه رسول امّت" را حتماً در اينجا ببينيد.متشكرم

2) وظايف مديران در سازمان

modiriyatebartar — Mon, 28 Aug 2006 15:09:18 GMT

ارزش و جايگاه مديريت

جايگاه و موقعيت مدير از نگاه دين، بسي والا و ارزشمند است، مدير در رهبري و هدايت امت به سوي آسايش، امنيت ، و فلاح و رستگاري، نقشي بسزا دارد. سلامت و استقامت جامعه در مسير سعادت و پيشرفت، به حضور مديريت ممتاز و ايفاي نقش برجسته اين جايگاه در سطوح و لايه هاي گوناگون اجتماعي بستگي دارد.

بدون شك جامعه، نيازمندِ هدايتگراني شايسته براي هدايت امور و تأمينِ به موقع و متناسبِ كليه نيازهاي خويش مي باشد.

مكاتب سياسي و اجتماعي، همگي به گونه اي از مديريت شايسته سخن مي رانند، ليكن هر يك با تعريف دلخواهِ و مطابق مصالح وارزش هاي خويش. و اگر چه تمامي آنها بر اهميت و ارزشمندي مديريت در اداره امور جامعه تصريح دارند ولي در قالب نگرش خاص خويش.

ناگفته پيداست كه تعريف دين از مدير شايسته با نگرش هاي لائيك و سكولار، متفاوت است كه انشاء الله در مباحث آينده بدان خواهم پرداخت.

دين اسلام معتقد است اگر مدير، افزون بر تمامي شايستگي هاي مديريتي _ شامل تخصص لازم، توانمندي و تجربه كافي، كياست و تيزبينيِ قابل قبول، و انعطاف پذيري و بسياري از ويژگي هاي فردي و اخلاقي ديگر _ عدالت محور بود و از خلال مديريتِ خويش توانست حقّی را برای مظلوم بازستاند و يا ظالم و ستمگری را بر سر جای خويش نشاند، مديريت او مورد پذيرش است، و بر مسند و جايگاه واقعي خويش تكيه زده است. در غير اين صورت، او، اين موقعيت اجتماعي را غصب نموده و به جفا و ستم بر آن عريكه نشسته است.

به هر تقدير، ارزشمندي اين جايگاه بر كسي پوشيده نيست و تعابير بزرگان دين و شخصيتهای برجسته علمی، بيانگر امتياز اين جايگاه و اهميت نقش آن است.

با هم برخی از گفته های آنان را دنبال می کنيم.